Vertalen
Vertalen was vroeger een ver-van-mijn-bed show, maar nu ik meer en meer handleidingen maak, wordt het een deel van mijn ambacht. Voor Engels en Nederlands draai ik mijn hand niet om, maar binnen Europa alleen al worden er meer dan 25 talen gesproken.
Google was voor mij als illustrator een geweldig stuk gereedschap. Als ik bezig was met een illustratie, kon ik eenvoudig wat afbeeldingen zoeken. Heel vroeger moest ik daarvoor naar een bibliotheek, of vond met wat geluk een passendeafbeelding in een dikke Winkler Prins. Dus Google was een verademing, ik had sneller referentiemateriaal om mee aan de slag te gaan.
Maar toen kwam AI. We zijn weer een stap verder. Ik maak er dagelijks -voor mijn werk maar ook privé- gebruik van. Google gebruik ik nog wel voor vertaalwerk. Maar ook daar komt snel een einde aan, want:
Google Translate vertaalt woord-voor-woord (statistisch + transformer). Het is ontworpen voor het snel vertalen van algemene teksten, en kijkt vooral naar:
➡️ woorden en korte zinnen
➡️ veelvoorkomende vertalingen in de eigen database
➡️ statistische patronen
Bij technische taal gaat dat mis, omdat een letterlijke vertaling vaak niet klopt, technische termen meerdere betekenissen kunnenhebben, veiligheidswaarschuwingen heel exacte taal vereisen, grammaticale nuances belangrijk zijn (zoals bijvoorbeeld lidwoorden in Italiaans)
Maar ChatGPT AI begrijpt de inhoud én de context
Het werkt niet als vertaalmachine, maar als taalmodel dat begrijpt wat de zin betekent. Het kan:
Daardoor kan het:
➡️ context interpreteren
➡️ technische terminologie correct kiezen
➡️ logische zinsbouw maken
➡️ inconsistenties corrigeren
➡️ onduidelijke zinnen herschrijven
➡️ een natuurlijke stijl produceren
De verschillen
Waar Google Translate alleen “woorden omzet”, produceert ChatGPT een tekst die een mens zou schrijven.
Ik heb twee documenten in pdf formaat, de eerste is de versie door google translate, de tweede is het resultaat na proof reading door een native italiaan met technische kennis. Kun je de verschillen en/of verbeteringen detecteren?
ChatGPT reageerde:
“Eerst haal ik de tekst uit beide documenten, vergelijk ik ze regel-voor-regel, en geef ik je een duidelijk overzicht van alle verbeteringen, veranderingen en suggesties”.
Het resultaat maakte het verschil duidelijk, ChatGPT won de uitdaging met Google Translate met vlag en wimpel. Er waren veel termen fout in Google, terwijl de vertaling door de Italiaanse expert nagenoeg perfect bleek. En dat binnen één minuut…
ChatGPT begrijpt technische handleidingen dus écht.
Technische termen, nationale en Europese wetgeving, veiligheidsvoorschriften, het werd allemaal meegenomen in het proces. En ik kon vragen om een aantal alinea’s in te korten, als er te weinig ruimte was in mijn lay-out.
De lakmoesproef
De vertaling die ik door AI liet genereren leek dik in orde. Maar hoe kun je dat controleren, als je een taal nauwelijks beheerst? Hoe laat je dat dan controleren?
Deepseek is een alternatief voor ChatGPT. Ik stuurde dus het resultaat van de eerste vertaalslag door naar Deepseek, ter analyse. Op een paar kleine verschillen na, bleek de vertaling perfect. De twee AI’s waren het dus eens.
Gedurende het proces ging ik me afvragen hoe vertaalbureau’s hier op inspelen. Ik vroeg laatst een offerte aan, maar mijn klant had zelf inmiddels de vertalingen klaar. Dat is voor mij nog beter, omdat de verantwoordelijheid dan niet op mij rust.
Gelukkig is er nog een flinke markt voor vertaling door mensen, die een eigen taal spreken. En alle reatieve en culturele nuances beheersen. Zoals voor:
➡️ Marketingcampagnes, woordspelingen, humor, lokale idiomen.
Voorbeeld: Een slogan als “Just do it” vertalen naar een cultuurgebonden variant.
➡️ Juridisch en medisch vertalen:
Fouten kunnen hier desastreus zijn. Een beëdigd vertaler blijft nodig voor juridische documenten.
➡️ Toespraken en live situaties:
Consecutief tolken op evenementen, diplomatieke ontmoetingen.
➡️ Post-editing en kwaliteitsbewaking:
Veel bureaus schuiven op naar AI-vertaling + menselijke nabewerking (MTPE betekent Machine Translation Post-Editing).
➡️ Vertrouwelijkheid en beveiliging:
Vertaalbureaus bieden geheimhouding en AVG-compliance; bij openbare AI-tools is data-privacy een risico.
➡️ Projectmanagement en maatwerk:
Complexe projecten met meerdere talen, lay-out (DTP), lokalisatie voor games/apps.
Vertaalbureau’s worden dus meer “taaltechnologie-adviseurs”: Ze integreren AI in workflows, bieden MTPE-diensten en focussen op hoogwaardige niches.
Specialisatie wordt belangrijker: Denk bijvoorbeeld aan medisch, juridisch, technisch, of creatief vertalen.
Kleine bureaus kunnen profiteren van AI om efficiënter te werken en concurrerend te blijven. Ik zal zeker vertaalbureau’s in schakelen voor mijn handleidingen, als ik die expertise nodig heb.